آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
129
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
زرين ، از پس ما روان بود و دود مىكرد . پس از اينكه براى چند لحظه آنجا را بازديد كرديم از ميان راهرو طرف راست به اطاقى بزرگ كه با طلا بر روى ديوارهاى آن نقش و تصوير انداخته بودند و شبيه عبادتگاه بود هدايت شديم . در اينجا اولين موضوعى كه باعث شگفتى زياد ما شد اين بود كه طاق گنبدى وسيع و هنرمندانهئى كه بر اين بقعه زده بودند فاقد ستون بود و سقف مزبور از چند قسمت تشكيل شده بود كه به هم متصل كرده بودند . اين تالار جنتسرا « 1 » نام داشت كه در آن كتابخانهئى نيز موجود بود كتابها بهطور درهم و برهم در قفسهها بر روى يكديگر قرار داشتند ، اكثر آنها به زبان عربى و تعدادى به زبان فارسى و تركى بود ، اوراق چند عدد از اين كتابها از پوست حيوانات و چندتاى ديگر از كاغذ بود كه بسيار تميز و زيبا بر آن نوشته بودند . در كتب تاريخى اشكال و تصاويرى نقاشى شده بود . بر جلد كتابها سختيان « 2 » سرخ رنگ كشيده بودند كه با نقوشى از گل و شاخبرگ گياهان و درختان بهطرز عالى و باطلا آرايش شده بود . در طاقنماهاى اين محوطه چند صد ظرف چينى « 3 » به چشم مىخورد كه برخى
--> ( 1 ) - Tzenetsera ( 2 ) - اصل : Saffian و يا سختيان به معناى پوست دباغى شده بز يعنى تيماج است - م . ( 3 ) - كتاب « ايران امروز » صفحات 141 و 142 : « . . . سيد احمد مرا به « چينىخانه » برد كه بناى مدور و قبهدارى است و به قسمت چله - خانه متصل مىشود . روى زمين گنجينهاى از ظرفهاى چينى ، ساخت چين و ايران ، گلدان ، كوزه ، بشقاب ، دورى ، گلابدان ، چراغهاى شيشهاى با انواع نوشتهها در كنار هم چيده شده بودند . روى همه ظرفهاى مزبور عبارتهاى « كلب آستان على » و « بنده درگاه على شاه عباس » كه عنوان سجع مهرهاى پادشاهى است كه آنها را به مقبرهء جدش اهداء كرده باسمه شده بود » اوژن اوبن نويسنده كتاب فوق الذكر بين سالهاى 1206 و 1907